Tandplak is een plakkerig, kleurloos laagje dat automatisch op het tandoppervlak en tussen de groeven van de kiezen gevormd wordt. Het geeft een vreemd, ruw gevoel aan de tanden.

Als het gebit niet goed schoongemaakt wordt, kan tandplak grotere problemen veroorzaken. De zuren uit de tandplak kunnen zich op den duur namelijk door het tandglazuur heen eten. Dat maakt gaatjes. Maar het kan nog erger: als er niks gedaan wordt, gaat de tand rotten. Regelmatig naar de tandarts gaan dus!

Ook is het mogelijk dat tandplak het tandvlees gaat irriteren. Daar komen zwellingen,
bloedingen en infecties van. Als tandplak niet weggepoetst wordt, wordt het tandsteen. Dat moet er door de tandarts af worden geschraapt of gepolijst.

Als u uw gebit goed onderhoudt, is er weinig aan de hand. Dus 2 keer per dag tanden poetsen met een zachte borstel en tandpasta met fluoride. Een van die keren maakt u de ruimten tussen de tanden en kiezen schoon met een rager, stoker of flossdraad.

Het helpt ook om minder suikers en koolhydraten te eten, want deze versnellen de aanmaak van tandplak versnellen. Dit geld ook voor suikers die van nature aanwezig zijn in fruit of melk.

Het is belangrijk om ieder half jaar naar de tandarts te gaan. De tandarts kan dan eventuele aanwezige tandplak en tandsteen verwijderen. Of je wordt doorgestuurd naar de mondhygiënist, die je helpt bij het schoonhouden van je gebit en mond.

Tandplak is vaak lichtgeel van kleur en daarom niet goed zichtbaar. Tandplakverklikker is een rode kleurstof in tabletvorm die tandplak zichtbaar maakt. Zo leert u steeds beter poetsen. Kinderen vinden het vaak heel leuk om zelf te controleren of ze wel overal geweest zijn.

Kauw na het tandenpoetsen op de tablet en verspreid de kleurstof met de tong over de tanden en kiezen. Daarna spoelt u de overtollige kleurstof weg met een klein slokje water. De rode plekken op de tanden geven aan waar nog tandplak zit. Daar moet beter gepoetst worden. Na enige tijd verdwijnt de kleurstof vanzelf.

Het slijten van tandglazuur heet: tanderosie. Het gaat langzaam. U merkt het vaak pas laat. U kunt het merken aan:

• De voortanden worden korter, dunner en doorschijnender of krijgen rafelige randen.
• De tanden worden (plaatselijk) steeds geler of de tanden krijgen donkere plekken. Het glazuur worden namelijk dunner en het onderliggende gele tandbeen schijnt dan steeds meer door.
• Tanden kunnen gevoelig worden voor zoet en koud eten en drinken.
• In de knobbels van de kiezen kunnen putjes ontstaan. Later kunnen de knobbels van de kiezen zelfs helemaal verdwijnen. Dan kauwt u dus op het tandbeen.
• Tanden en kiezen kunnen kleiner worden.
• Vullingen steken boven de tanden uit.

Het langzaam verdwijnen van tandglazuur heet: tanderosie. Er ontstaan dan makkelijk gaatjes. Om het tandglazuur goed te houden, kunt u dit doen:

• Probeer niet te veel zure dingen te eten en drinken. Dus ook geen vruchtensap en frisdrank. Let op: in light-frisdranken zit ook zuur. Alleen minder suiker, maar het is nog steeds niet goed voor het gebit.
• Het is het meest verstandig om water of thee zonder suiker te drinken.
• Slik zure dingen zo snel mogelijk door. Dus spoel het drankje niet door de mond.
• Zo min mogelijk zure snoepjes!
• Zuig niet op snoepjes. Hoe langer de zuren in de mond blijven, hoe groter de kans op tanderosie.
• Niet meer dan 7 eet- en drinkmomenten per dag. Dat zijn 3 maaltijden en 4 tussendoortjes.
• Poets minimaal 2 keer per dag de tanden, poets ze met een zachte borstel en flos of stoker minimaal 1 keer per dag tussen de tanden.
• Eet of drink niet vlak voor het tandenpoetsen. Eten en drinken maakt het glazuur namelijk zacht. Door direct na het eten en drinken te poetsen, kan het glazuur van de tanden gepoetst worden. Wacht daarom minimaal een half uur. Wacht na het drinken van zure dranken minstens een uur. Kan het niet anders, spoel dan eerst de mond met water en poets dan de tanden.
• Kauw op suikervrije kauwgom na het eten, speeksel vermindert het zuur en maakt alvast een beetje schoon.

Een tandvleesontsteking verloopt in het begin meestal ongemerkt. Je kunt last hebben van:
• Roder tandvlees, en dan vooral langs de randen. Gezond tandvlees is licht roze.
• Het tandvlees is wat gezwollen en glanst meer dan normaal.
• Het tandvlees kan bloeden. Dit kan ontstaan wanneer u een appel eet of uw tanden poetst.
• Soms heeft u een vieze smaak of een slechte adem. Of allebei.
• Soms is het tandvlees gevoelig bij het aanraken.

Rookt u? Dan kan het tandvlees ontstoken zijn, zonder dat het duidelijk merkbaar is. Door het roken vermindert namelijk de doorbloeding van het tandvlees. Dit is extra vervelend omdat juist mensen die roken sneller een diepere ontsteking (parodontitis) krijgen.

In een gezonde mond ligt het tandvlees netjes om de tanden en kiezen. Gevoelige tandhalzen ontstaan alléén wanneer het tandvlees is teruggetrokken. Eenmaal teruggetrokken tandvlees komt niet meer terug.

Heeft u pijn bij het eten of drinken van iets warms of kouds? Of juist als u iets zuurs of zoets neemt? Waarschijnlijk zijn blootliggende tandhalzen het probleem. Als het tandvlees zich terugtrekt, komt de hals en de wortel van de tand of kies bloot te liggen. Op de hals en wortel van de tand of kies zit geen glazuur. Daardoor is de tand of kies erg gevoelig voor warm, koud, zoet en zuur.

Er komen makkelijk gaatjes in de blootliggende tandhals en wortel. Poets heel goed en verzorg uw gebit met tandenstokers of flossdraad. Eet of drink zo weinig mogelijk zure en zoete dingen.

Tanden en kiezen bestaan uit een kroon en één of meer wortels. De kroon is het deel dat u ziet en heeft een sterke laag glazuur. De wortels ziet u niet en hebben géén glazuur. Als het tandvlees zich terugtrekt, ligt een stukje van de tand zonder glazuur bloot. Dit is tandbeen. In tandbeen zitten kanaaltjes die verbonden zijn met de zenuwholte binnenin de tand of kies. Als het tandvlees de kanaaltjes afsluit, merkt u daar niets van. Is het tandvlees weg, dan komt door warme, koude, zoete of zure prikkels het vocht in die kanaaltjes in beweging. Die beweging irriteert de zenuwen en zorgt voor een scherpe pijn.

Een goede mondverzorging kan gevoeligheid van tandhalzen voorkomen. Poets niet te krachtig en zorg dat uw tandvlees niet ontstoken raakt. Hiervoor moet u elke dag alle tandplak van en tussen uw tanden en kiezen weghalen. Poets uw tanden daarom tweemaal per dag met een fluoridetandpasta. Een goede poetsbeurt duurt twee minuten, gebeurt met aandacht, is niet te krachtig en met een zachte tandenborstel. Maak daarna de ruimten tussen uw tanden en kiezen schoon met tandenstokers, tandenragers of flossdraad.